| تعداد نشریات | 285 |
| تعداد نشریات سازمان | 83 |
| تعداد شمارهها | 3,116 |
| تعداد مقالات | 34,695 |
| تعداد مشاهده مقاله | 49,923,409 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 80,234,792 |
مقایسه عملکرد کمی و کیفی سه گونه کاکوتی Ziziphora. capitata L.، Z. tenuior L. و Z. clinopodioides Lam. موجود در استان اصفهان در شرایط زراعی | ||
| تحقیقات گیاهان دارویی و معطر ایران | ||
| دوره 41، شماره 4 - شماره پیاپی 126، دی 1404، صفحه 561-579 اصل مقاله (1.39 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22092/ijmapr.2025.367476.3488 | ||
| نویسندگان | ||
| لیلی صفایی* 1؛ ابراهیم شریفی عاشورآبادی2؛ داوود امین ازرم3 | ||
| 1مربی پژوهش، بخش تحقیقات منابع طبیعی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اصفهان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اصفهان، ایران | ||
| 2استاد، بخش تحقیقات گیاهان دارویی و محصولات فرعی، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران | ||
| 3استادیار، بخش تحقیقات علوم زراعی- باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اصفهان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اصفهان، ایران | ||
| چکیده | ||
| سابقه و هدف: کاکوتی (Ziziphora) از جنسهای دارویی خانواده نعناع می باشد. این جنس در دنیا 18 گونه و در ایران سه گونه گیاه علفی یکساله به نامهای Z. capitata، Z. persica و Z tenuior و یک گونه چندساله تحت عنوان Z. clinopodioides دارد که به استثناء گونه Z. persica، بقیه گونه ها در رویشگاه های استان اصفهان رشد می کنند. اندام هوایی کاکوتی در زمان گلدهی بوی معطر داشته و از مواد مؤثره آن در داروسازی برای مداوای سرفه، دل درد، التهاب روده، عفونت رحم، دردهای قاعدگی، بیماری های قلبی- عروقی و رفع تهوع استفاده می شود. اسانس این جنس حاوی مواد ارزشمندی مانند پولگون و 8،1- سینئول است که میزان آن در گونه های مختلف تفاوت دارد. هدف از این تحقیق بررسی عملکرد کمی، میزان اسانس و نوع مواد متشکله گونه های موجود این جنس در استان اصفهان و امکان سنجی معرفی آنها به سیستم زراعی کشور بود. مواد و روشها: این تحقیق در سالهای زراعی 1400-1399 و 1401-1400، در ایستگاه تحقیقاتی شهید فزوه اصفهان انجام شد. گونه های مورد بررسی شامل گونه چندساله Z. clinopodioides و دو گونه یکساله Z. tenuior و Z. capitata بود. بذر گونه های یکساله در بهمن سال 1399 و 1400 و گونه چندساله در بهمن سال 1399 در محیط گلخانه و داخل سینی کشتهای حاوی پیت ماس کشت گردید و نشاهای حاصل در فروردین ماه سال بعد به زمین اصلی منتقل و در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار مستقر شد. اندازه گیری صفات کمی مانند ارتفاع و وزن برگ در مرحله گلدهی (گلدهی بالای 70 درصد) انجام گردید. گیاهان موجود در یک مترمربع هر کرت برداشت و وزن خشک آنها تعیین و بقیه گیاهان هر کرت برای محاسبه عملکرد بذر و وزن هزار دانه نگهداری شدند. استخراج اسانس از سرشاخه هر گونه با استفاده از روش تقطیر با آب و دستگاه کلونجر انجام شد. شناسایی ترکیب های اسانس با دستگاه های گاز کروماتوگرافی (GC) و گاز کروماتوگرافی متصل به طیفسنج جرمی (GC/MS) بود. نتایج: سه گونه کاکوتی مورد مطالعه از نظر صفات اندازه گیری شده مانند ارتفاع، وزن خشک اندام هوایی و برگ، نسبت وزن خشک به تر اندام هوایی، وزن بذر بوته، وزن هزار دانه، عملکرد برگ و بذر و درصد و عملکرد اسانس تفاوت معنی داری داشتند. بیشترین ارتفاع گیاه (38 سانتی متر)، عملکرد برگ (3800 کیلوگرم در هکتار) و عملکرد بذر (95 کیلوگرم در هکتار) در گونه چندساله Z. clinopodioides و در سال دوم آزمایش مشاهده شد. درصد اسانس در سه گونه مورد مطالعه نیز از 0.5 تا 1.35 درصد متغیر بود. بیشترین درصد و عملکرد اسانس در گونه چندساله Z. clinopodioides و به ترتیب برابر 1.53 درصد و 57 کیلوگرم در هکتار و سال دوم بدست آمد. گونه ها از نظر نوع و تعداد ترکیب اسانس متفاوت بودند. در گونه Z. clinopodioides در سال اول 17 و در سال دوم 20 ترکیب شناسایی شد که به ترتیب 85.6 و 91.9 درصد کل اسانس را تشکیل دادند. ترکیب غالب اسانس این گونه 8،1-سینئول بود که در سال اول و دوم به ترتیب 44.5 و 31.6 درصد بهدست آمد. کامفن (3.4 درصد)، سابینن (4.8 درصد)، آلفاترپینن (3.1 درصد) و لینالول (3.2 درصد) دیگر ترکیب های مهم اسانس بودند. در گونه Z. tenuior در سال اول و دوم به ترتیب 14 و 10 ترکیب بهدست آمد که 85.6 و 97.5 درصد اسانس را تشکیل دادند. ترکیب غالب اسانس آن در دو سال آزمایش پولگون بود که در سال اول 64.3 و در سال دوم 89.5 درصد بهدست آمد. پارامنتا-3-ان-8-ال و 8،1- سینئول در سال اول به ترتیب با 7.6 و 4.9 درصد پس از پولگون بیشترین ترکیب اسانس را تشکیل دادند. در گونه Z. capitata حضور 9 و 7 ترکیب در دو سال آزمایش مشاهده گردید که به ترتیب 99.4 و 90.5 درصد اسانس را شامل شد. ترکیب های غالب اسانس سال اول پیپریتون (25.3 درصد)، تیمول (26.3 درصد) و کارواکرول (30.1 درصد) و در سال دوم پیپریتون با 42.2 درصد بود. براساس نتایج به دست آمده، حداکثر عملکرد ترکیب 8،1-سینئول (18.96 درصد) متعلق به Z. clinopodioides بود. نتیجه گیری: از آنجا که در حال حاضر جنس کاکوتی در سیستم زراعی کشور هنوز جایگاه مشخصی ندارد و با توجه به عملکرد کمی و کیفی مناسب گونه Z. clinopodioides در مقایسه با دو گونه دیگر و وجود ترکیبات ارزشمند اسانس، میتوان آن را به عنوان انتخاب جدیدی برای کشت و توسعه در سیستم زراعی معرفی کرد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| کاکوتی؛ عملکرد اندام هوایی؛ پولگون؛ 8؛ 1-سینئول | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Comparison of quantitative and qualitative performance of Zizphora clinopoidioides, Z. capitata, and Z. tenuior grown under cultivated conditions in Isfahan province | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Leili Safaii1؛ Ebrahim Sharifi Ashoorabadi2؛ Davood Amin Azarm3 | ||
| 1Research Division of Natural Resources, Isfahan Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Agricultural Research Education and Extension Organization (AREEO), Isfahan, Iran | ||
| 2Medicinal Plants and By-products Research Division, Research Institutes of Forest and Rangelands, Agricultural Research Education and Extension Organization (AREEO), Tehran, Iran | ||
| 3Horticulture Crops Research Department, Isfahan Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Agricultural Research Education and Extension Organization (AREEO), Isfahan, Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| Background and objectives: Ziziphora is a medicinal genus belonging to the Lamiaceae family. This genus comprises 18 species worldwide, of which three annual species, including Z. capitata, Z. persica, and Z. tenuior, along with one perennial species (Z. clinopodioides), grow in Iran. Except for Z. persica, the remaining species are distributed across the habitats of Isfahan province. The aerial parts of these plants emit a fragrant aroma during flowering, and today their bioactive compounds are widely used in pharmaceutical formulations to treat cough, heartache, intestinal inflammation, uterine infections, menstrual pain, nausea, and various cardiovascular disorders. Ziziphora essential oil contains valuable constituents, including pulegone and 1,8-cineole, with their proportions differing among species. The objective of this research was to evaluate the quantitative yield and essential oil composition of species within this genus in Isfahan province, and to assess their feasibility for introduction into the country’s agricultural production system. Methodology: This study was conducted at the Fozveh Research Station of Isfahan between 2019 and 2020. The species examined included Z. clinopodioides, Z. tenuior, and Z. capitata. Seeds of the annual species were cultivated in February of both 2019 and 2020. The perennial species was sown in February 2019 inside a greenhouse using seedling trays filled with peat moss, and the resulting seedlings were transplanted to the field in April. Plants were established using a randomized complete block design with three replications. Quantitative traits such as plant height and leaf biomass were measured at the flowering stage (defined as more than 70% flowering). Plants within one square meter of each plot were harvested to determine dry biomass, while the remaining plants were retained to measure thousand-seed weight and seed yield. Essential oils were extracted by hydrodistillation using a Clevenger apparatus. Essential oil composition was quantified by gas chromatography (GC), and qualitative identification of compounds was performed using gas chromatography/mass spectrometry (GC/MS). Results: The three Ziziphora species exhibited significant differences in plant height, dry aerial biomass, dry-to-fresh weight ratio of aerial parts, seed weight per plant, thousand-seed weight, leaf and seed yield, and essential oil percentage and yield. The highest plant height (38 cm), leaf yield (3800 kg/ha), and seed yield (95 kg/ha) were recorded in Z. clinopodioides during the second year. Essential oil content among the species ranged from 0.5% to 1.53%, with the highest percentage and yield, 1.53% and 57 kg/ha, respectively, observed in Z. clinopodioides in the second year. Essential oil profiling demonstrated interspecific and interannual differences in both the type and number of identified compounds. Z. clinopodioides presented 17 and 20 compounds in the first and second year, constituting 74.7% and 91.9% of the total essential oil. The 1,8-cineole, reaching 44.5% and 31.6%, was the dominant compound in the first and second years. Camphene (3.4%), sabinene (4.8%), α-terpinene (3.1%), and linalool (3.2%) were also key constituents. In Z. tenuior, 14 and 10 compounds were identified in the first and second years, accounting for 85.6% and 97.5% of the essential oil. The primary compound in both years was pulegone, measured at 64.3% in the first year and 89.5% in the second year. p-Mentha-3-en-8-ol and 1,8-cineole, at 7.6% and 4.9% were the most abundant constituents after pulegone, respectively, in the first year. In Z. capitata, 9 and 7 compounds were detected across the two years, representing 99.4% and 90.5% of the total essential oil. The major constituents in the first year were piperitone (25.3%), thymol (26.3%), and carvacrol (30.1%); however, in the second year, piperitone dominated at 42.2%. Conclusion: Considering that Ziziphora currently lacks a defined position in the national agricultural system and given the superior quantitative and qualitative performance of Z. clinopodioides compared with the other species, as well as its considerable essential oil yield and valuable chemical constituents, it can be proposed as a promising new candidate for large-scale cultivation and integration into the country’s agricultural production framework. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Ziziphora, aerial part yield, pulegone, 1, 8-cineole | ||
| مراجع | ||
|
- Abu-Darwish, M.S., Cabral, C., Gonçalves, M.J., Cavaleiro, C., Cruz, M.T., Paoli, M., Tomi, F., Efferth, T. and Salgueiro, L., 2016. Ziziphora tenuior L. essential oil from Dana Biosphere Reserve (Southern Jordan); chemical characterization and assessment of biological activities. Journal of Ethnopharmacology, 194: 963-970. https:\\doi:10.1016/j.jep.2016.10.076 - Asgharipour, M.R., Akbari Abjahan, A. and Dahmarde, M., 2016. Variability in Ziziphora clinopodioides Subsp. Bungeana (Juz.) based on morphological traits and essential oils profile. Notulae Botanicae Horti Agrobotanici Cluj-Napoca, 44: 189-94. https://doi.org/10.15835/nbha44110118 - Asri, Y., Firozi Ardestani, M., Rabie, M. and Bakhshi Khaniki, Gh., 2016. The effect of environmental factors on growth characteristics, seed germination and essential oils of Ziziphora clinopodioides. Iranian Journal of Plant Biology, 8(29): 91-106. doi:10.22108/IJPB.2016.21038 - Azimi, M.H., Naghdi Badi, H., Kalate Jari, S., Abdossi, V. and Mehrafarin, A., 2014. Comparison of essential oils composition in Iranian populations of Thymus kotschyanus Boiss. & Hohen. Journal of Medicinal Plants, 4(52): 136-147. http://jmp.ir/article-1-879-en.html - Bakhshikhaniki, A., Sefidkon, F. and Dehghan, Z., 2010. The effects of some ecological factors on essential oil yield and composition of Ziziphora clinopodioides. Journal of plant drogs, 1: 11-20. https://www.sid.ir/paper/193826/en - British Pharmacopoeia, 1988. HMSO; London, 2: A137-A138. https://www.pharmacopoeia.com - Dehghan, Z., Sefidkon, F., Emami, S.M. and Kalvandi, R., 2014. The effects of ecological factors on essential oil yield and composition of Ziziphora clinopodioides lam. Subsp. rigida (Boiss.) Rech.f. Journal of Plant Research, 27(1): 61-71. https://doi.org/20.1001.1.23832592.1393.27.1.7.5 - Ghasemi Pirbalouti, A., Amirkhosravi, A., Bordbar, F. and Hamedi, B., 2013. Diversity in the chemical composition of essential oils of Ziziphora tenuior as a potential source of pulegone. Chemija, 24(3): 234-239. https://doi.org/10.6001/chemija.2013.24.3.9 - Jamzad, Z., 2012. Labiateae Family. No: 76. Institute of Forests and Rangelands Research, Iran, 1066p. https://doi.org/10.22092/botany.2013.101317 - Karimi, I., Hayatgheybi, H., Motamedi, S., Naseri, D., Shamspur, T., Afzali, D. and Aghdam, A.H., 2013. Chemical composition and hypolipidemic effects of an aromatic water of Ziziphora tenuior L. in cholesterol-fed rabbits. Applied Biological Research, 7: 61-67. https://www.researchgate.net/publication/259197514 - Kheirkhah, M., Ghasemi, V., Yazdi, A.K. and Rahban, S., 2015. Chemical composition and insecticidal activity of essential oil from Ziziphora clinopodioides Lam. used against the Mediterranean flour moth, Ephestia kuehniella Zeller. Journal of Plant Protection Research, 55: 260-265. https://doi.org/10.jppr/2015-0037 - Mazarei, Z., 2023. Chemical composition and biological activity of Ziziphora clinopodioides assential oil: A Review. Jundishapur Journal of Natural Pharmaceutical Products, 18(4): 1-12. doi:10.5812/jjnpp-137776 - Modiri, E., Sefidkon, F., Jamzad, Z. and Tavasoli, A., 2013. Extraction and identification of essential oil composition of different subspecies of Ziziphora Clinopodioides Lam. from different habitats of Iran. Iranian Journal of Medicinal and Aromatic Plants, 29(3): 611-620. https://doi.org/10.22092/ijmapr.2013.4045 - Moghadam, H.D., Sani, A.M. and Sangatash, M.M., 2016. Antifungal activity of essential oil of Ziziphora clinopodioides and the inhibition of aflatoxin B1 production in maize grain. Toxicol. Indian Health Journal, 32: 493-499. doi:10.1177/0748233713503375 - Moradi, R., Alizadeh, M.A., Hervan, E.M., Shanjani, P.S., Khaghani, S. and Jafari, A.A., 2019. Evaluation of shoot yield, agronomical traits and essential oil production in domestic populations of Ziziphora in Iran. Zeitschrift für Arznei- & Gewürzpflanzen, 24(2): 77-83. https://www.cabidigitallibrary.org/doi/full/10.5555/20193363286 - Mousavipoor, S.M., 2014. Study of some ecological, morphological and therapeutic characteristics of Ziziphora tenuir L. The First International Conference on Environmental Engineering. Iran, 9 January: 1-9. https://civilica.com/doc/348005/ - Mozaffarian, V., 1996. A Dictionary of Iranian Plant Names. Farhang Moaser Publishers, Tehran, 671p. -Nejad Ebrahimi, S., hadian, J. and Sonboli, A., 2013 Chemical composition of the essential oil of Ziziphora capitata L. from Iran. Journal of Essential Oil Bearing Plants, 12(6): 678-682. https://doi.org/10.1080/0972060X.2009.10643774 - Oalđe, M.M., Lunić, T.M., Mandić, M.R., Đorđević, J.Z., Jovanović Marić, J.M., Vuković-Gačić, B.S., Duletić-Laušević, S.N., Marin, P.D. and Božić Nedeljković, B.D., 2021. Antitumor activity of Lamiaceae plants frequently used in Serbian folk medicine and cuisine. Abstracts of the 2th International UNIFood Conference. Belgrade, Serbia, 24-25 September: 63. doi:10.13140/RG.2.2.32468.12163 - Piryaei, M., Abolghasemi, M.M. and Nazemiyeh, H., 2015. Fast determination of Ziziphora tenuior L. essential oil by inorganic-organic hybrid material based on ZnO nanoparticles anchored to a composite made from polythiophene and hexagonally ordered silica. Journal of Natural Products, 29: 833-837. doi:10.1080/14786419.2014.989394 - Safaii, L., Sharifi ashoorabadi, E., Zeinali, H. and Mirza, M., 2012. The effect of different harvesting stages on aerial parts yield, essential oil percentage and main components of Thymus daenensis Celak. Iranian Journal of Medicinal and Aromatic Plants, 28(2): 342-355. doi:10.22092/ijmapr.2012.3051 - Safaii, L., Najafpoor Navaii, M., Sharifi Ashoorabadi, E., Mirza, M. and Aminazarm, D., 2022a. The evaluation of yield traits and oil components in three populations of Ziziphora tenuir L. cultivated in Isfahan. Crop Production Journal, 14(4): 141-156. https://doi.org/10.22069/ejcp.2022.18570.2375 - Safaii, L., Sharifi Ashoorabadi, E. and Aminazarm, D., 2022b. The study of vegetative traits and oil components in three populationa of Ziziphora clinopodioides L. in Esfahan. Iranian Journal of Field Crops Research, 20(1): 81-92. doi: 10.22067/jcesc.2021.72239.1082 - Shahbazi, Y., Shavisi, N. and Mohebi, E., 2016. Potential application of Ziziphora clinopodioides essential oil and nisin as natural preservatives against Bacillus cereus and Escherichia coli O157: H7 in commercial barley soup. Journal of Food Safety, 36: 435-441. https://doi.org/10.1111/jfs.12257 - Vosooghi, N., Gomarian, M., Ghasemipirbalooti, A. and khagani, Sh., 2019. The effect of drought stress and chitosan on cineole synthase gene expression and 1,8-cineole content in sage (Salvia officinalis L.). Modern Genetic Journal, 4(4): 327-336. doi: 20.1001.1.20084439.1398.14.4.8.8 - Yazdani, H., Amani, A., Besharati, M., Tatari, M. and Marjani, A., 2022. Evaluation of chemical compounds and comparison of antibacterial activity of essential oil and nanoemulsion containing essential oil of Ziziphora clinopodioides L. North Khorasan University of Medical Sciences, 14(3): 70-77. doi: 10.32592/nkums.14.3.70 - Zamani, N., Zamani, W. and Mirzaei, K., 2016. Genetic diversity analysis of Ziziphora tenuior L. using SCoT markers. Iranian Journal of Genetics and Plant Breeding, 24(2): 177-189. doi: 10.22092/ijrfpbgr.2016.109406 | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 49 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 75 |
||